Pokazywanie postów oznaczonych etykietą retro. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą retro. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 7 września 2015

Nagły atak barszczu Sosnowskiego - "Dzień tryfidów"

Obojętnie, czy mam fazę na science-fiction, kryminały czy cokolwiek innego, i tak zawsze jestem z klasyką do tyłu i boję się, że ktoś mi powie "OMG jak mogłaś tego nie czytać to absolutna klasyka". Staram się nadrabiać sukcesywnie i tak oto sięgnęłam po "Dzień tryfidów" Johna Wyndhama, postapokaliptyczną historię o tym, jak może się skończyć dalsza ekspansja barszczu Sosnowskiego.

W tej książce jest naprawdę mnóstwo dobra. Zabójcze rośliny, które nauczyły się chodzić i komunikować. Zimnowojenny klimat i broń masowej zagłady umieszczona na satelitach. Postapokalipsa, ślepcy błądzący ulicami miasta, potem wyludniony Londyn, walka o przetrwanie zahaczająca o najniższe instynkty. Główny bohater to biolog badający tryfidy - nietypowe rośliny wyhodowane prawdopodobnie w ZSRR jako wysoce wydajna i przydatna dla przemysłu roślina (czyli taka sama historia jak z barszczem Sosnowskiego), których nasiona zostały wykradzione z komunistycznego kraju i rozprzestrzeniły się na cały świat. Chociaż kto wie, może tryfidy przybyły tak naprawdę z kosmosu. Jest jeden problem - tryfidy wydzielają zabójczą parzącą substancję, a także umieją chodzić. Badacz wysuwa hipotezę, że jedyną przewagą ludzi nad tryfidami jest wzrok, ale oczywiście każdy ma na to wywalone. Tak działa wolny rynek.

Dopóki tryfidy są upalowane i ma ich kto pilnować, problemu nie ma. Pewnego dnia nad Ziemią pojawia się jednak tajemnicza kometa, następnego dnia ludzie wstają, a tu psikus - wszyscy, którzy ją oglądali, czyli zdecydowana większość ludzkości, stracili wzrok. Czy jest to zjawisko naturalne, czy nieudany eksperyment z bronią, nie wiadomo - pewna enigmatyczność jest zresztą dużym plusem książki. Główny bohater przebywa wówczas w szpitalu z zabandażowaną głową po oparzeniu witką barszczu tryfida, w związku z czym zachowuje wzrok i staje się z jednej strony cennym towarem dla krążących po mieście grup hultajów, z drugiej jednak może ich bardzo łatwo przechytrzyć. Ratuje więc dziewczynę robiącą za oczy jednej z ekip, po czym wyrusza z nią na wieś w poszukiwaniu lepszego życia.



Od roku 1951, kiedy wydano "Dzień tryfidów", postapokalipsa została wyeksploatowana na maksa, przemielona i przewałkowana na milion bardziej i mniej (szczególnie mniej) udanych sposobów. Mimo to wizje Wyndhama nie straciły świeżości, przede wszystkim ze względu na skupienie na człowieku, jego wyborach, chciwości, okrucieństwie i desperacji - tryfidy, chociaż zajebiste, są tylko pretekstem, równie dobrze mogłaby być to inna forma zagrożenia. Sam pomysł ma duży potencjał, który wydaje się nie do końca wykorzystany, ogólnie można by dorobić do tego sequele, prequele i alternatywne zakończenia aż miło. Z drugiej strony jest to niejako specyfika starszych książek - autor nie tworzy fabularnych fajerwerków, nie epatuje przemocą, mimo to czytelnik może odczuć grozę całej sytuacji. "Dzień tryfidów" jest również niewielki objętościowo w porównaniu ze współczesnymi pozycjami, mimo to zawiera mnóstwo materiału do przemyśleń.

Jak więc reagują ludzie w obliczu upadku dawnego świata? Część oślepionych od razu popełnia samobójstwo, część ginie wskutek wypadków, chorób i głodu, reszta chcąc nie chcąc musi zdać się na nielicznych widzących, nieraz padając ofiarą przemocy, a nieraz trafiając do wspólnot, z których większość wprowadza bezwzględne zasady oparte na przemocy i hierarchii. Ponieważ oprócz zdobycia żywności i schronienia priorytetem jest odbudowanie ludności, konserwatywni fanatycy wprowadzają wielożeństwo, by wykorzystać niewidome kobiety do rodzenia. Do takiego miejsca trafia początkowo bohater wraz z uratowaną dziewczyną Josellą, która jest znaną autorką bestsellerowej powieści erotycznej (really), co bywa nieco problematyczne dla obojga. W wielu książkach pisanych w tamtych czasach (chociażby u Bradbury'ego) kobiety stanowią tło dla męskich bohaterów, tutaj na szczęście poza tym, że są śliczne, mają własny charakter i poglądy. W dialogach między bohaterami pojawiają się zresztą ciekawe rozważania dotyczące równouprawnienia, mianowicie o tym, że niesie ze sobą również odpowiedzialność i obowiązki.

Generalnie Wyndham był jednym z prekursorów postapokalipsy i w wielu późniejszych utworach można znaleźć mniej lub bardziej świadome inspiracje "Dniem tryfidów". Polecam nie tylko w ramach klasyki, ale również jako świetne połączenie dobrej rozrywki z bardzo uniwersalną refleksją dotyczącą gatunku ludzkiego. Obejrzę chyba zresztą jeszcze film... oczywiście w wersji z 1962 roku ;)

piątek, 14 sierpnia 2015

Smutny kosmita w czasach zimnej wojny, czyli "Dzień, w którym zatrzymała się Ziemia"

W 1951 roku - mimo, że minęły trzy lata od incydentu w Rosswell - szaraki nie były jeszcze szczególnie popularne. Filmowe wizje kosmitów były różnorodne, od Bloba po przemalowanych na srebrno ludzi. Twórcy "Dnia, w którym zatrzymała się Ziemia" postawili na prostotę, jednocześnie tworząc film o jednoznacznie pacyfistycznym charakterze, z optymistyczną wizją życia pozaziemskiego niezagrażającego nam inwazją.

Czytając streszczenie filmu i oglądając zdjęcia, spodziewałam się naprawdę srogiego paździerzu i beki porównywalnej z "Robot Monster". "Dzień, w którym zatrzymała się Ziemia" okazał się natomiast nieco naiwnym, mocno amerykańskim i osadzonym w duchu epoki filmem ze świetną fabułą, dobrymi jak na owe czasy efektami specjalnymi oraz ujęciami kojarzącymi się z kinem noir czy nawet niemieckim ekspresjonizmem.



W Waszyngtonie (jakżeby inaczej) ląduje dizajnerski statek kosmiczny, z którego wychodzi odziany w kombinezon humanoidalny kosmita wraz z asystującym robotem. Traktuję to w sumie już jako konwencję - Robot Monster również samodzielnie podbija Ziemię, Slytheeni robią to w pięć osób, po co komu większa ekipa, jeśli jest się kosmitą dysponującym zajebistą technologią. Przybysz zwany Klaatu wyjmuje super teleskop, mający być podarunkiem dla Ziemian, co zostaje mylnie zinterpretowane i dostaje kulkę w ramię, po czym trafia do szpitala. Pragnie zwołać zebranie przedstawicieli wszystkich narodów świata, aby ostrzec ich przed dalszym rozwojem broni jądrowej, jako że Ziemia zaczyna stanowić zagrożenie i pozaziemskie organizacje pokojowe rozważają jej zniszczenie. W dobie zimnej wojny zorganizowanie spotkania okazuje się jednak niemożliwe. Zniecierpliwiony ucieka ze szpitala i wynajmuje pokój u starszej pani (tak, brzmi to głupio), szukając rozwiązania sytuacji. Poznaje lokatorkę Helen, która na czas randkowania zostawia mu pod opieką dzieciaka. Prosi go o pokazanie miasta, na co dzieciak zabiera go na grób swojego poległego na wojnie ojca (tak, brzmi jeszcze głupiej). Dodajmy, że po zdjęciu kombinezonu kosmita jest normalnym, mówiącym po angielsku typem. Chyba lepsze to, niż silenie się na wymyślne kostiumy.



W ramach ciekawostki muszę wspomnieć o tym, że po raz pierwszy zetknęłam się z postacią kobiecą w filmie z lat 50., która nie jest bezwolnym cielakiem ani tępą dzidą. Samotna matka pracująca jako sekretarka w korporacji, umiejąca postawić na swoim, w miarę rozwoju akcji ujawniająca odwagę i szlachetność - gdzie tam do niej jakimś głupim dziuniom z "Zabójczych ryjówek" czy właśnie "Robot Monster". Duży plus dla filmu. Kolejnym jest konsekwencja i logika fabuły, czego na próżno szukać we współczesnych produkcjach.

Klaatu nawiązuje kontakt z przedstawicielami świata nauki, podczas gdy rząd organizuje na niego obławę - i tak oto genialny, dysponujący zaawansowaną technologią kosmita ukrywa się na Ziemi, próbując pokojowymi środkami przekonać do swoich racji zaślepionych ludzi. Zadanie na kreatywność - co byście zrobili w takiej sytuacji, by wywołać na świecie poważny, dający do myślenia kryzys i przeprowadzić demonstrację siły, jednocześnie nikogo nie krzywdząc i nie niszcząc niczego? Klaatu taki kryzys wywołuje, za wsparcie mając Helen, irytującego dzieciaka (który średnio co minutę mówi entuzjastycznie "OK") oraz wybitnego naukowca, a mimo to samotny niczym zesłany na Ziemię Władca Czasu. Ogólnie mimo dynamicznej fabuły "Dzień..." ma melancholijny klimat, podkreślany jeszcze przez czarno-białe, kontrastowe ujęcia. Jak widać na załączonych obrazkach, bywają naprawdę piękne (dobra opcja na zdjęcie w tle).



"Dzień...", jak na owe czasy zrobiony z zajebistym rozmachem, dzisiaj sprawia kameralne wrażenie - szczególnie sceny we wnętrzach, które nijak nie sugerują, że mamy do czynienia z science fiction. Mimo prostego, pacyfistycznego przesłania i naiwnego happy endu jak przystało w amerykańskich filmach, współczesny widz może wyciągnąć dużo więcej. Dla mnie jest to opowieść o samotności, idealizmie i niezrozumieniu w świecie ogarniętym szaleństwem. Jeśli ktoś lubi klimaty retro, jak najbardziej polecam - na pewno jest bardziej przystępne w odbiorze niż np. "Metropolis".

P.S. Jednego nie mogę przeżyć. W końcowej scenie Klaatu wyciąga do Helen rękę, zapraszając ją na pokład statku kosmicznego. Skojarzenie z Doktorem jest dla mnie nieuniknione. Jednak Helen owo zaproszenie odrzuca. Dlaczego?

wtorek, 11 sierpnia 2015

Prawdziwa Lamperka już dawno, czyli o czym naprawdę jest Kraina Grzybów

Niespodziewanie nadszedł dzień, na który wiele osób czekało - w momencie, gdy już niemal zapomniałam o Krainie Grzybów pojawił się nowy filmik "Jak poprawnie telefon". Jeśli ktoś jakimś cudem nie zna do tej pory przygód Agatki i wiewiórki Małgosi alias Teufel alias Małgorzata 3000, polecam zapoznać się na początek z kanałem YT i spojrzeć na całość świeżym okiem bez zaburzających odbiór interpretacji.

Już po pierwszym psychodelicznym, hauntologicznym filmiku z serii wypoki i inne paranormalne zaczęły zadawać pytania - kto to stworzył i w jakim celu? Pojawiło się kilka teorii, m.in. ukrytego przekazu o wojnie atomowej (moim zdaniem bardzo prawdopodobna i nieźle uargumentowana), o skutkach zażywania narkotyków, o molestowaniu seksualnym. Prawicowe oszołomy doszukują się w Poradniku Uśmiechu obecności szatana Wypok z kolei twierdzi, że posiada niezbite dowody na komercyjny charakter całego przedsięwzięcia. Nawet jeśli tak jest, to szczerze mówiąc mam to w dupie, poza tym osoba licząca na zarobek zainwestowałaby raczej w produkcję koszulek minecraftowych czy "patriotycznych". A nawet jeśli celem twórców był zysk, to przy okazji powstał genialny projekt łączący nostalgię, lęki i różnego rodzaju corner-eye-stuff, którego nawet nie spodziewałam się odnaleźć w zakamarkach pamięci.



Pierwsze i podstawowe pytanie - czy wszystko musi być tworzone w jakimś celu? Kiedy ktoś wrzuca na youtube film z kotem czy parodię, nikt nie pyta, na co to komu i komu to potrzebne. Kiedy natomiast pojawi się coś faktycznie twórczego, mającego wywoływać w odbiorcy inną reakcję niż beka, zaczyna się ciężka rozkmina. Jako że większość popularnego contentu to właśnie beka, mniej lub bardziej udany sarkazm bądź też próba wkręcenia odbiorcy, to ludzie nie wiedzą, o co chodzi. Szczególnie, gdy groza miesza się z nostalgią, śmiechem i wieloma równoważnymi skojarzeniami.

Kraina Grzybów posiada niewątpliwą przewagę nad creepypastami. Po pierwsze - większość z nich tworzona jest przez gimbusów i dla gimbusów, jako nazbyt dosłowne i wtórne tłumaczenia czy interpretacje amerykańskich horror stories (chociaż mimo wszystko mam słabość do serii Holders). Po drugie - creepypasty straciły urok nowości i mimo, że potrafią wywołać dreszcz grozy, nie ma porównania z tym, co można by było przeżyć, gdyby faktycznie natknąć się na opatrzoną zdjęciem/filmikiem historię pozbawioną kontekstu, a przedstawioną jako prawdziwa. Tak samo, jak Blair Witch Project nie straszy już tak jak kiedyś, nie straszą również opowieści pachnące fejkiem na kilometr. Tylko ludzie, którzy spędzili ostatnie dziesięć lat w piwnicy łykną historię o nawiedzonych plikach czy Slendermanie. Tak btw - osobom lubiącym tego typu internetowe fenomeny polecam poczytać o Chip-Chan i stronie Normal Porn for Normal People - autentyki dziwniejsze niż fikcja, aczkolwiek druga pozycja to prawdopodobnie fejk - jak również zapoznać się z youtubowym kanałem How to Basic.

Wracając do tematu - głównym atutem Krainy Grzybów jest enigmatyczność. Żadnej informacji o autorach, żadnej wyjaśniającej cokolwiek interakcji z komentującymi, z rzadka wrzucane filmiki czy zdjęcia. Bez podlizywania się odbiorcy. Co prawda samą reakcję na projekt można podpiąć pod fejm, jednak przez fejm rozumie się bardziej popularność szafiarek - opartą na apoteozie fizyczności i konsumpcjonizmu, bez podtekstów i ukrytych znaczeń. Nie wiem zresztą, czy twórcom chodziło akurat o masową oglądalność wśród gimbazy, która zadaje dużo głupich pytań, a niekoniecznie chwyta wszystkie hauntologiczne smaczki.



Całość wykonana jest bardzo profesjonalnie, przemyślana i spójna - tutaj dochodzimy do interpretacji, która nasunęła mi się już na samym początku. Kraina Grzybów jest dla mnie jednym z najciekawszych projektów polskiej sztuki współczesnej, sztuki egalitarnej (bo internetowej), tworzącej fałszywe (mimo że pozornie znajome) obszary wspomnień, niepokojącej, inspirującej, surrealistycznej i wbijającej się w podświadomość, oscylującej między absurdem codzienności a nagim przerażeniem. Jest próbą nadania realnej formy półsekundowym lękom i przestrzeniom ze snów (jak u Kuśmirowskiego - napalam się zresztą właśnie wystawę "Palindrom" w Sopocie - czy Bąkowskiego, który bardziej niż Kuśmirowski skupia się na życiu prywatnym). Projekt wpisuje się w modny nurt hauntologiczny, tworząc jednocześnie całkiem nową jakość poprzez umieszczenie prac poza przestrzenią galerii czy nawet przestrzenią miejską. Pozbawione kontekstu spotykają się ze świeżym, pozbawionym uprzedzeń odbiorem i w ten sposób realizują zapewne cel twórcy. I faktycznie - w artykule zamieszczonym w Magazynie Szum autorka wspomina o niewymienionym z nazwiska znajomym artyście, który miał zmontować Poradnik Uśmiechu.

Jakie skojarzenia pojawiają się przy oglądaniu? Oczywiście stare programy edukacyjne, puszczane na lekcjach biologii czy fizyki z zajechanych kaset VHS, opatrzone przerażającą ścieżką dźwiękową i prymitywnymi animacjami. Poza tym pseudoluzackie teledyski z programów dla dzieci, reportaże, w których anonimowi rozmówcy występowali odwróceni tyłem i ze zniekształconym głosem (zawsze mnie to przerażało), telegry, programy kulinarne, pożółkły papier książek ze szkolnej biblioteki, przypadkowy repertuar japońskich kreskówek i teleturniejów - gimby nie znajo. To co nieodłącznie kojarzy się z dzieciństwem, z każdym kolejnym filmem coraz bardziej zjeżdża w kierunku grozy, rozkładu, choroby - zwróćcie uwagę, jak w najnowszym odcinku Agatka wykasłuje kwiaty. Wbrew moim obawom kolejne części nie są tworzone na jedno kopyto, zdaje się, że bohaterka dojrzewa i widoczny jest upływ czasu - pierwsze telegry, szminka, motywy techniki komputerowej (Małgorzata 3000). Czekam z niecierpliwością na kolejne części i zapewne poczekam kolejnych kilka miesięcy, ale warto. Fajnie by było, gdyby autor zainspirował się np. grami na konsole, UFO, filmami przyrodniczymi, kiepskim anime i brazylijskimi telenowelami... Całe bogactwo cudownego popkulturowego shitu, który zalał nas po '89 nadal czeka na odkrycie i reinterpretację. Kraina Grzybów nadal ma niewyczerpany potencjał.

czwartek, 2 lipca 2015

Matrix kraju kwitnącej cebuli - "Robot"

Ogarnijcie to - dopiero niedawno obejrzałam w całości "Matriksa". Klasyk, na którego w momencie premiery byłam jeszcze za mała, by cokolwiek zrozumieć, a potem jakoś tak zawsze chciałam obejrzeć, ale wszyscy już widzieli i nie zebrałam się aż do zeszłego tygodnia. Ma to niewątpliwą zaletę - mogę ocenić film z perspektywy czasu (realizacja i efekty specjalne absolutnie nie wypadają oldskulowo) i z większą znajomością szeroko pojętego science fiction, nie mówiąc już o teoriach dotyczących sztucznej inteligencji. Generalnie jest to chyba jedyna rzecz z cyber punku (nie licząc anime), która do tego stopnia zadomowiła się w mainstreamie. Zachwyt nad nowatorstwem scenariusza brał się prawdopodobnie z tego, że recenzenci w dupie byli i gówno widzieli, "Matrix" łączy bowiem pomysły pojawiające się wcześniej wielokrotnie - ale łączy je z rozmachem. Teorie konspiracyjne, myślące maszyny, życie przeniesione do wirtuala, szara maź, a do tego wschodnia filozofia i sztuki walki - to wszystko jest naprawdę zajebiste i dobrze oddające klimat epoki, niemniej jednak nie lubię tych wszystkich motywów z wybrańcami, nie lubię Endera, nie lubię Paula Atrydy, nie lubię Jezusa Chrystusa. Wolałabym również, żeby Neo zginął na końcu fizycznie i stał się wyłącznie formą wirusa w matriksie, ale mniejsza z tym.

Później wyczytałam, że spadkobiercy polskiego autora science fiction Adama "Snerga" Wiśniewskiego wytoczyli twórcom "Matriksa" proces o plagiat, który oczywiście przegrali, niemniej jednak wydało mi się to interesujące. I tak trafiłam na książkę "Robot", która w zasadzie dorównuje poziomem dziwaczności powieściom Dukaja - niestety niczym więcej.



Typowa okładka z dupy starego polskiego sf.

Wśród autorów polskiej fantastyki mamy do czynienia z nieproporcjonalnie dużą ilością oszołomów. O ile współcześnie zazwyczaj ogranicza się to do banalnego prawactwa, o tyle Snerg stworzył własną szalenie niepokojącą koncepcję filozoficzną z lekką nutą schizofrenii i teorii spiskowych. Wyszczególnił mianowicie cztery klasy istnień - minerały, rośliny, zwierzęta i umysły, przy czym każdy z nich wykorzystuje ten znajdujący się niżej w hierarchii jako pożywienie, a każdy stojący w hierarchii niżej nie jest zdolny postrzegać swojego poprzednika. Tak więc rośliny chłoną materię nieożywioną, która nie posiada żadnej umiejętności postrzegania, zwierzęta odżywiają się roślinami itd. Człowiek znajduje się między klasą trzecią i czwartą, będąc uwiązany do zwierzęcego świata poprzez biologiczne ciało, umysłem jednak plasując się o klasę wyżej - jednak ze względu na biologię nie jest w stanie postrzegać czystych umysłów.

Moim zdaniem rozważania te wykrzaczają się nieco w starciu z logiką - dla zainteresowanych po wygooglaniu można poczytać w necie eseje Snerga, momentami dość mocno odjeżdża mu peron, strasznie jedzie po powszechnej edukacji, która jego zdaniem indoktrynuje i niszczy młode umysły itp. Fascynują mnie tacy ludzie. Na koncepcji czwartej generacji istnień, która jest obecna w naszym życiu, a nie możemy jej dostrzec, opiera się powieść "Robot". Bohater niczym Neo budzi się nagi w szklanej windzie, nie posiadając żadnych wspomnień, dowiaduje się jednak, że istota zwana Mechanizmem nakazuje mu infiltrację środowiska ludzi żyjących pod ziemią. Mechanizm jednak dość słabo się stara i nie jest aż tak wpływowy jak sam sądzi, bohater bowiem przez większość czasu błądzi tu i ówdzie, podszywając się pod różne osoby, starając się uniknąć zdemaskowania i nie wiedząc za bardzo, czego się od niego oczekuje. Przez większość książki czytelnik jest równie zagubiony.

Tak mniej więcej do trzech czwartych powieści akcja ciągnie się niemiłosiernie, autorowi chodziło jednak raczej o przedstawienie swojej teorii w fabularnej formie niż o barwne opisy. Ktoś gdzieś tam chodzi, przed kimś ucieka, kogoś spotyka - bez większego sensu i wpływu na fabułę, za to atmosfera jest maksymalnie duszna i niepokojąca. Wreszcie bohater odkrywa miasto znajdujące się za lustrem, w którym prawa fizyki uległy zmianie, czas zwolnił, skrajnie zwiększyła się masa obiektów, a wszystko zmierza ku katastrofie po eksplozji tajemniczej kuli na niebie. Jest to alternatywna czasoprzestrzeń ludzi żyjących pod ziemią, sterowana przez Mechanizm. Bohater ze zdumieniem odkrywa własnego sobowtóra, siedzącego za kierownicą auta pędzącego prosto na mur - wszystko w zwolnionym tempie alternatywnej fizyki. Od tej pory stawia sobie dwa cele - dowiedzieć się, czy jest człowiekiem czy robotem i uratować samego siebie przed śmiercią w wypadku.

W sumie jak to opisałam, to brzmi nawet lepiej, niż sądziłam. Jeśli wpadnie wam kiedyś w ręce "Robot", polecam się zapoznać. Są to totalne pogranicza kultury popularnej, miejsce, w którym Wachowscy spotykają Zajdla i wspólnie raczą się LSD. Mam nadzieję, że nikt mnie po tej notce nie pozwie za naruszenie dóbr osobistych.

wtorek, 2 czerwca 2015

Co się stało z wehikułem Wellsa - dwie kontynuacje

"Wehikuł czasu" Wellsa - absolutna klasyka gatunku, książka totalnie oldskulowa, której mimo to nie można zarzucić anachronizmu (w sumie obroniłaby się we współczesnym wydaniu jako steampunk, ale gdyby Wells nie napisał o wehikule już pod koniec XIX wieku, mogłyby nie powstać kolejne książki o podróżach w czasie... ups, paradoks). Krótka, napisana charakterystycznym stylem (dziś już nikt nie pisze w ten sposób - opisowo, ze spoilerami i bezpośrednimi zwrotami do czytelnika) pozostawia po lekturze szok i niedowierzanie, milion pytań bez odpowiedzi. Machina Wellsa jest elementem popkultury wyprzedzającym Tardis i samochód z "Powrotu do przyszłości", a świat Elojów i Morloków wyprzedza kolejne dystopie.



Co dalej z wehikułem czasu? Dwóch autorów podjęło temat i wyszło im to naprawdę grubo.

"Romans naukowy" Ronalda Wrighta teoretycznie jest książką SF, klimatem jednak przypomina realizm magiczny. Bohater po stracie ukochanej dochodzi do wniosku, że ma wyjebane, a ponieważ uzyskał informację, że w Sylwestra w opuszczonym budynku zamieszkiwanym niegdyś przez Wellsa ma się ponownie zmaterializować realnie istniejąca machina czasu, wbija na organizowaną tam nielegalną imprezę i ponownie odpala wehikuł, korzystając z upojenia uczestników melanżu. W efekcie trafia do odległej przyszłości, w której na ruinach Londynu wyrósł tropikalny las, a autostrady zostały w całości zarośnięte ekspansywnym gatunkiem trawy przeznaczonym na pola golfowe. Podczas długiej wędrówki przez dziki krajobraz wspomina swoje dotychczasowe życie w bezpiecznej i przewidywalnej przeszłości, w końcu zaś trafia do wioski zamieszkiwanej przez potomków dawnych Brytyjczyków, cofniętych w rozwoju do czasów średniowiecza i stanowiących skrajnie nieprawdopodobną mieszankę kulturową.

Historyczne refleksje przedstawione w książce, koncepcja przyszłości oraz klimat mrocznego romantyzmu są skrajnie niepokojące, stąd też obywa się bez fabularnych fajerwerków - trzeba przyznać, że wizja autora jest dziwaczna, pesymistyczna i być może stąd wynikają niskie oceny na portalach książkowych. Dla mnie "Romans naukowy" był naprawdę emocjonujący, utrzymany w niesamowitym klimacie - nigdy w życiu nie czytałam nic podobnego.


"Statki czasu" Stephena Baxtera to książka napisana z nieprawdopodobnym rozmachem, ponad 500 stron fabuły przekraczającej granice wyobraźni, czasu i przestrzeni - dla wszystkich, którzy po Wellsie czuli niedosyt pozycja obowiązkowa. Autor opisuje dalsze losy wynalazcy wehikułu czasu, zaczynając staroświecko - na wstępie zaznaczone jest, że rękopis został znaleziony przypadkowo przez antykwariusza i pozostawiony bez zmian, a w całym tekście nie brakuje bezpośrednich zwrotów do czytelnika czy spoilerów typu "gdybym tylko wiedział, jak bardzo się myliłem" (poniekąd irytujące, ale za to zajebiście wiktoriańskie). Fabuła jest jednak bardzo współczesna, rozwija się w nieoczekiwanych kierunkach, nierzadko nawiązując do teorii wieloświatów, fizyki kwantowej czy Darwina, nie trzeba jednak być nerdem, by zrozumieć przekaz - proporcja między science i fiction jest idealnie wyważona.

Mamy tu futurystyczne społeczeństwo przyszłości tworzone przez Morloków, kolejne kierunki ewolucji rasy ludzkiej, alternatywną historię, w której naziści i Wielka Brytania podejmują wojnę za pomocą wehikułów czasu i bomb atomowych, kolonię podróżników w czasie utworzoną w epoce paleolitu, nanoboty, wreszcie - świadomość funkcjonującą w informacyjnym oceanie bez ograniczeń nakładanych przez ciało. Czyli wszystko, co w SF najlepsze i najciekawsze.


Muszę przyznać, że temat wehikułu Wellsa mnie wciągnął i czaję się na dwie ekranizacje - zwłaszcza ta z 1960 kusi.

Jeśli chcesz być na bieżąco z notkami, możesz polubić mnie na facebooku.

środa, 14 stycznia 2015

Pyramids of Mars + gdzie oglądać Classic Who

Nie ukrywam, że do obejrzenia trzynastego epizodu dwunastego sezonu Doktora zachęcił mnie tytuł. Starożytny Egipt i Mars - to się zajebiście klei, pachnie starożytnymi kosmitami i teorią spiskową, czego chcieć więcej?
Tak sobie myślę, że na Marsie mogła istnieć kiedyś cywilizacja, która wysłała jakieś niedobitki na Ziemię w momencie, gdy Mars stał się niezdatny do zamieszkania, niedobitki nie przetrwały fizycznie, ale pozostały w zbiorowej świadomości jako bóstwa egipskie czy babilońskie. Wiem, że to głupie, ale teoretycznie możliwe i w ogóle czemu nie, byłoby fajnie.

"Pyramids" to drugi po "Leisure Hive" obejrzany przeze mnie epizod z Czwartym i już na tym etapie propsuję go, doceniam i nie dziwi mnie, że jest to najbardziej popularny Doktor. Jest po prostu szalenie doktorowy ze swoją ekscentrycznością, geniuszem i nieprzewidywalnością, ma przy tym dziwną mordę, a szalonym stylem bycia przypomina Dziewiątego. Nierzadko ratuje sytuację całkiem nieoczekiwanie, gdy wszyscy są już nastawieni na porażkę, mimo żelków i szaliczka potrafi być bezwzględny i twardy.

Napiszę to jeszcze raz: jeśli jesteście w stanie znieść poziom efektów specjalnych w klasycznych Doktorach, to naprawdę warto. Ponownie fabuła wciągnęła mnie na maksa, ponownie wyobraziłam sobie, jakie emocje musiały wiązać się z oczekiwaniem na kolejny odcinek. Tym razem Doktor wraz z Sarą Jane trafiają do wiktoriańskiej posiadłości (w sposób tradycyjny, tj. przeniesieni automatycznie przez TARDIS tam, gdzie akurat dzieją się dziwne rzeczy). Okazuje się, że właściciel domu, kolekcjoner egipskich zabytków profesor Scarman, uwolnił z sarkofagu dziwną i potężną moc, reprezentowaną póki co przez trzy humanoidalne mumie z Marsa...


śmierć z ręki (a raczej klaty) przerażających marsjańskich robotów

Po tym, jak Scarman zaginął, posiadłość przejął Egipcjanin Ibrahim Namin, który za pośrednictwem sarkofagu przyzywa starożytne bóstwo. Dalej zaczyna się szaleństwo i jazda bez trzymanki, wspomniany pokorny sługa egipskiego boga Sutekha zostaje niecnie przez niego wykorzystany do otwarcia czasoprzestrzennego tunelu, przez który Sutekh zamierza dotrzeć na Ziemię. Jest on oczywiście ukrywającym się na Marsie kosmitą, ostatnim ze złowrogiej i szalonej rasy Ozyrian. Sygnał z Marsa zostaje zaś wykryty przez prymitywny radioteleskop wynaleziony przez brata zaginionego profesora, w międzyczasie zaś zaczyna wywierać hipnotyczny wpływ na mieszkańców...

BTW - Sutekh czytany jest dokładnie tak jak się pisze, z niemym "H", co przy niezbyt wysublimowanym poczuciu humoru jest źródłem nieustającej beki.

Jak już wspomniałam, przez wszystkie cztery odcinki fabuła pędzi naprzód jak sonda na Marsa, dłużyzn brak, kryzysy pojawiają się regularnie i wyglądają groźniej niż w większości nowych epizodów (przynajmniej od piątego sezonu). Klimat jest absolutnie niepowtarzalny, pomieszanie steam-punku z zakazaną archeologią i staroświeckim science-fiction. Sarah Jane w porównaniu z Zoe i Peri posiada charakter i wolną wolę, a cała ta dobroć okraszona jest bardzo, ale to bardzo dosłowną muzyką. Dziś po prostu nie robi się takich rzeczy, przy wielokrotnie wyższym budżecie i większych możliwościach technicznych w większości przypadków i tak wychodzi kupa.



Gdzie oglądać klasyczne epizody? Jeśli chodzi o wersję z polskimi napisami, jest to dosyć problematyczne, ponieważ część odcinków została przetłumaczona (napisy dostępne np. na Gallifrey), problem jest jednak z synchronizacją. Osobiście bardzo nie lubię się bawić w ręczne przesuwanie napisów. Niektóre odcinki z wbudowanymi napisami są dostępne na chomiku whomanistyka, online można obejrzeć co nieco na blogu whomaniaki. Wszystkie odcinki (chyba) są dostępne w oryginale na kanale Mr Meat Science na dailymotion i tam też oglądam, niemniej jednak czasami nie jarzę niuansów i muszę co nieco doczytać. Zapisałam się za to na angielski organizowany przez sektę zwaną dla niepoznaki organizacją studencką, co mnie trochę przeraża, bo będą tam mili ludzie i będę musiała z nimi rozmawiać, ale czego się nie robi dla Doktora i ewentualnie dla podniesienia kompetencji.

wtorek, 30 grudnia 2014

"Tajemnicza wyspa" piętnaście lat później

Piętnaście lat temu Verne był dla mnie po prostu magiczny. Pamiętam, że "Tajemnicza wyspa" wydawała mi się masakrycznie gruba i byłam dumna z siebie, że biorę się za taką książkę - ma niecałe czterysta stron. Po latach czytelniczego doświadczenia nie robi to już oczywiście wrażenia, tym bardziej w formie pliku epub, ale coś niecoś z tej magii pozostało. Warto wyłączyć wewnętrznego krytyka i podejść do pomysłów Verne'a bez rozsądnego sceptycyzmu. Dlaczego - o tym poniżej.

Książka opisuje historię jeńców z wojny secesyjnej, którzy dokonali brawurowej ucieczki z obozu balonem, po czym potężny sztorm zniósł ich na pacyficzną wyspę obfitującą w bogactwa naturalne. Sam fakt, że się nie rozbili, zakrawa na cud, a później jest coraz grubiej. Na ekipę zwaną kolonistami (w sumie beka, bo kolonia bez kobiet trochę mija się z celem) składa się genialny inżynier Cyrus Smith, który robi za Mc Gyvera, błyskotliwy dziennikarz Gedeon Spilett, marynarz Bonaventura Pencroff (typ swojskiego koleżki z Olsztyna, za to robotny), gimbus Harbert znający się na zielarstwie i zwierzętach, służący Nab (nazywany nieodmiennie przez całą powieść "poczciwym Murzynem") oraz pies Top. Nawiasem mówiąc inżynier jest gorącym orędownikiem wyzwolenia czarnoskórych, ale Poczciwy Murzyn bardzo kocha swojego pana i nie chce go opuszczać. Poza tym jest poczciwy.

Verne jest piewcą naukowego światopoglądu, mnóstwo u niego scjentycznych odpowiedników opisów przyrody u Orzeszkowej - przyznaję bez bicia, że częściowo je omijałam, bo ileż można czytać, że wybrzeże miało dziesięć mil długości, ukształtowane było ze skały wulkanicznej bogatej w żelazo, ciśnienie wynosiło 1000 hP, a temperatura ileś tam stopni. Kiedy przychodzi do opisu wynalazków i rozwiązań technologicznych wymyślonych przez kolonistów, człowiek uświadamia sobie, jak niewiele pamięta z liceum.



No i spoko, może i niewiele pamiętam z liceum, ale z drugiej strony nie sądzę, żeby możliwe było podzielenie narysowanego na piasku koła na równe 360 stopni bez żadnych narzędzi, a takich kwiatków jest więcej, więc najlepiej nie zwracać na to uwagi i cieszyć się fabułą. Mimo że Verne robi spoilery, mianowicie każdy rozdział zaczyna się od podtytułów typu "krytyczna sytuacja, geniusz inżyniera i nieoczekiwanie rozwiązanie". Ogólnie wszystko w tej książce jest genialne i nieoczekiwane, poza zagadkowymi zdarzeniami, które znajdują wyjaśnienie w finale, bohaterowie są w stanie zapewnić sobie wszystkie niezbędne środki do życia bez narzędzi i innych zasobów - tylko i wyłączenie czerpiąc z bogactw naturalnych. Całkiem przypadkowo wyspa obfituje w zwierzynę, rośliny jadalne, węgiel, żelazo i inne kopaliny, a że wszyscy są genialni, a najgorszym wypadku "silni i zręczni" (i poczciwi), to uzyskanie schronienia, broni itp. nie nastręcza trudności. Aczkolwiek jak doszli do telegrafu, to lekko wymiękłam.

Czytanie "Tajemniczej wyspy" przypomina trochę granie w klasyczną przygodówkę, w której rozwiązania problemów nasuwają się same i wszystkie elementy układanki dopasowują się krok po kroku. Można wyciągnąć z tego sporo dobrej zabawy mimo staroświeckiego sposobu prowadzenia fabuły i kreacji bohaterów. Po prostu dzisiaj nikt nie pisze takich książek i w sumie dobrze, bo konflikt, kryzys i napięcie wypadają u Verne'a mało realistycznie. Kręcę bekę, ale z drugiej strony szanuję XIX-wieczne podejście do nauki i optymizm. Współczesny człowiek skończyłby pewnie jak bohater opowiadania Stephena Kinga, który wylądowawszy na bezludnej wyspie naćpał się heroiną, a potem zjadł własne stopy.

sobota, 20 grudnia 2014

Steampunk z 1954 r., czyli "20 000 mil podmorskiej żeglugi"

To jest filet z węża morskiego. To jest pierś kolcobrzucha, nadziewana mackami kałamarnic, polana tłuszczem z pąkli. Krem, oczywiście, pochodzi z mleka wieloryba. A te przewspaniałe owoce, które właśnie spożywacie zostały przyrządzone z anemonów morskich.
Kapitan Nemo

Moją wyobraźnię w dzieciństwie ukształtowały w równym stopniu brutalne baśnie Andersena i Wilde'a, co powieści Verne'a i mniej więcej tłumaczyłoby to mój aktualny stan umysłu. Właśnie wróciłam do "Tajemniczej wyspy" (pewnie będzie o tym w kolejnej notce), a w międzyczasie obejrzałam sobie klasyczną ekranizację "20 000 mil podmorskiej żeglugi", produkcji Disneya z 1954. I to było zdumiewająco dobre. Dawno tak świetnie się nie bawiłam, oglądając film.

Efekty specjalne są lepsze niż w niejednej współczesnej produkcji, a na pewno lepsze niż w pierwszym sezonie Doktora, lol. Fakt, że produkcja była zajebiście wysokobudżetowa, ale warto zaznaczyć również, że były to klasycznie robione efekty - wszystko zbudowane w studiu, łącznie z modelem wielkiej kałamarnicy. Obecnie mamy do dyspozycji komputery, a i tak atak rekina w 1954 został zrobiony dziesięć razy bardziej wiarygodnie niż w "Sharknado" - zdaje się, że otrzymano go podobnie, tj. za pomocą kompilacji niezależnie nakręconych ujęć.


od lewej: profesor, Popeye, Conseil i Nemo

Przechodząc do fabuły - profesor Pierre Aronnax wraz ze swoim asystentem Conseilem (z ryja zresztą typowy sontaranin) trafia na okręt wojenny, którego załoga ma zbadać pogłoski o potworze morskim atakującym statki. Potwór okazuje się być steampunkową łodzią podwodną, na którą trafiają - opuszczeni przez uciekającą załogę - razem z marynarzem Popeyem, który jest typem pociesznego koleżki z Olsztyna, lubi kurwy i chleb ze smalcem, a także zarobić a się nie narobić. Ekipa poznaje tajemniczego kapitana Nemo, który początkowo zamierza utopić jednostki nieużyteczne społecznie, tj. Conseila i Popeye'a, jednak widząc, że profesor pójdzie za nimi, postanawia zachować na Nautiliusie całą trójkę. Popeye zaczyna knuć plan ucieczki, oddając się niewymyślnym rozrywkom w towarzystwie foki Esmeraldy.


Popeye i Esmeralda - still better love story than Twilight

Ogólnie u Verne'a panuje totalna gejoza. Albo nie potrafił wymyślić wiarygodnej kobiety, albo po prostu przedkładał szorstką męską przyjaźń nad wdzięki niewieście. Strasznie brakuje mi tam czasami postaci kobiecych, które - jeśli już występują - to czekają w domu, aż panowie wrócą z naukowej wyprawy. Fajnie by było wymienić chociażby Conseila i część załogi na laski. Ale to lata 50., nie wymagajmy zbyt wiele. Zwłaszcza, że wizualnie film jest steampunkowo-hollywoodzką orgią dla oczu, a muzyka jest tak absurdalnie dosłowna, że aż chwyta za serce. Stare wysokobudżetowe filmy mają to do siebie.



Fabuła rozwija się dynamicznie, raczej bez pościgów, fajerwerków i strzelanin, niemniej jednak emocje są większe niż w programie Discovery "Polowanie na wielką kałamarnicę" (oglądałam, najciekawsze było jak wyciskali nasienie z nasieniowodów samca i wywnioskowali, że został schwytany w trakcie kopulacji). "20 000 mil" nie jest paździerzowate, jak już to oldschoolowe i teatralne. Są ciężkie dylematy moralne i płomienne przemowy, są nienachalne elementy komiczne. Wszystko, czego można oczekiwać po wysokobudżetowym filmie, a czego jakoś nie mogę znaleźć we współczesnych produkcjach.



Czytam "Tajemniczą wyspę". Jest grubo.

sobota, 29 listopada 2014

Życie na Marsie w starym s-f - Burroughs, Wells, Bradbury

Obecnie Mars jest najdokładniej zbadaną planetą w Układzie Słonecznym, co rusz słyszy się o nowych zdjęciach dostarczanych przez sondy. Aż trudno uwierzyć, że do lat 60. badania Marsa prowadzone były wyłącznie na odległość i dość powszechne było przekonanie o istniejącej na nim cywilizacji (słynne kanały marsjańskie, które miały służyć bardziej efektywnemu rozprowadzaniu wody). Pamiątką po tym okresie są książki i filmy przedstawiające kontakt z Marsjanami. Mam słabość do tego typu literatury, tęsknię bowiem za czasami, kiedy obca cywilizacja zdawała się być tak bliska Ziemi. Obecnie wiążę duże nadzieje z Enceladusem, ale to już nie to samo. Ruiny albo skamieniałości na Marsie - to by było coś.

Stare s-f ma swoją specyfikę. Akcja toczy się raczej niespiesznie, narracja często jest pierwszoosobowa, w formie pamiętnika, obfituje w bezpośrednie opisy uczuć i miejsc. W porównaniu do tego, jak pisze się obecnie, fabuła ciągnie się niczym flaki z olejem, autor nie ma poczucia przypału, opisując kogoś jako przystojnego, szlachetnego, odważnego i zabójczo inteligentnego. Nawet literatura czysto rozrywkowa ma specyfikę bardzo odmienną od tego, do czego jesteśmy przyzwyczajeni.

Marsjańską historię zaczynamy w XIX w., kończymy w latach 50. wieku XX. Można śmiało powiedzieć, że podejście do Marsa w kolejnych opisanych pozycjach oddaje ówczesną mentalność.

1. Księżniczka z Marsa - Edgar Rice Burroughs

Kapitan John Carter trafia na Marsa w niewyjaśnionych okolicznościach, kryjąc się w jaskini podczas ucieczki przed Indianami. To, co pokazano w filmie, jest politycznie poprawną reinterpretacją - w książce Carter ocieka szowinistyczną, europocentryczną zajebistością, jest kulturalny, szlachetny i honorowy w przeciwieństwie do zdeprawowanych Indian i zielonych Marsjan. O ile fabuła jest pod wieloma względami naprawdę świetna, a fantazja autora robi wrażenie, o tyle kreacja głównego bohatera nie przekonuje współczesnego czytelnika.
Co jest dobre w "Księżniczce z Marsa"? Postapokalipsa. Na skutek zmian klimatycznych Mars ulega powolnej degradacji, której starają się zapobiec czerwoni ludzie, dysponujący jakąś tam kulturą i technikę (zapewne dlatego, ze wyglądają jak mieszkańcy Ziemi). Przeszkadzają im w tym zieloni Marsjanie, będący pozbawionymi uczuć wyższych, porywczymi kreaturami, w przeciwieństwie do kolonizatora Johna Cartera, który jest taki, nieprawdaż, empatyczny i szlachetny, roni łzy nad ich pozbawionym miłości i przyjaźni losem, a w dodatku ze względu na różnicę grawitacji zajebiście walczy i skacze. W nagrodę otrzymuje mimozowatą księżniczkę, która jest najpiękniejszą kobietą na Marsie, z początku udaje niedostępną, ale tak naprawdę zakochuje się w nim od pierwszego wejrzenia.



pojemna szafa typu Carter

2. Wojna światów - George Herbert Wells

Niby niechronologicznie (książka została wydana po raz pierwszy w 1898 roku), ale jak się zastanowić, to Wells wyprzedził swoją epokę dość mocno, ponadto słynne słuchowisko radiowe na podstawie powieści zostało wyemitowane w 1938. Panika nie była tak powszechna, jak się uważa, niemniej jednak rok emisji wydaje się być znamienny. Wells, tkwiąc jeszcze w epoce pary, początków elektryczności i pierwszych samolotów, nie tylko przewidział wojnę totalną, lecz także zapoczątkował całą serię powieści i filmów traktujących o inwazji obcych na Ziemię. Podczas gdy Verne radośnie antycypował postęp technologiczny służący ludzkości, Wells antycypował terror.
Szpetni, bezlitośni i dysponujący zaawansowaną technologią wojenną Marsjanie atakują Wielką Brytanię (gdzie był wtedy Doktor?), na miejsce przybywa pocieszny oddzialik wojska, który zostaje rozbity w pył. Szybko okazuje się, że inwazja objęła cały świat, a ludzkość jest systematycznie niszczona przy użyciu promieni śmierci i trującego dymu (przypominam, że nie znano wówczas laserów ani broni chemicznej).
Telewizja History zrealizowała świetną produkcję "Great Martian War", przedstawiając wizję Wellsa w formie filmu dokumentalnego. Wypadło to lepiej i ciekawiej niż jakakolwiek ekranizacja.



3. Kroniki marsjańskie - Ray Bradbury

John Carter byłby głęboko rozczarowany tą książką. Napisana w 1950 roku, opisuje wydarzenia mające miejsce na początku XXI wieku - kolonizację Marsa, zamieszkanego przez tajemniczą i subtelną rasę, która po początkowych próbach odpierania inwazji, zostaje ostatecznie podbita przez Ziemian. Nie jest to czyste s-f, raczej alegoria obrazująca problemy trapiące ludzkość. Książka charakteryzuje się szczątkową fabułą i poetyckim, rozmytym językiem, co potrafi skutecznie zniechęcić do lektury, ale przecież to klasyg i w ogóle wybitne dzieło.
Jeśli chodzi o mnie, mam mieszane uczucia. Istotnie przekonuje mnie pesymistyczna wizja prymitywnego społeczeństwa, bezrefleksyjnie niszczącego marsjański dorobek kulturowy i oddającego się radosnej konsumpcji. Z drugiej strony uważam, że nie jest to bynajmniej utwór ponadczasowy - zbyt wiele w nim anachronizmów, które stawiają aktualność poruszanych problemów pod znakiem zapytania. Mamy tu wyraźny klimat zimnej wojny i segregację rasową (czarnoskórzy uciekający na Marsa przed rasistami - WTF Bradbury). Większość prac jest wykonywana przez maszyny (komputer kuchenny, o którym kiedyś pisałam), co bynajmniej nie zmienia faktu, że jak w porządnym amerykańskim domu przystało, tata wychodzi co rano do pracy, a mama zajmuje się gotowaniem i sprzątaniem.
Co gorsza, Marsjanie są zajebiście uduchowieni i tajemniczy niczym tolkienowskie elfy, ludzie to przy nich stado prymitywów. Mimo niepowtarzalnego i niepokojącego klimatu książki wszystko to psuje mi odbiór i nie pozwala postrzegać "Kronik" jako ponadczasowego klasyka.

Co tymczasem słychać na Marsie? Sonda Curiosity uprzejmie donosi, że jest lipa: atmosfera cienka i niestabilna, warunki do życia były tam tak dawno, ze najstarsi górale nie pamiętają, w atmosferze przeważa dwutlenek węgla. Oczywiście jest to ściema, bowiem na najnowszych zdjęciach z Marsa można zobaczyć następujące obiekty:


krzaki


gryzonie


kulki analne


i jak tu nie kochać Marsjan?

wtorek, 18 marca 2014

Hipsterzy naszych czasów

Niektórzy lubią utrudniać sobie życie, używając gramofonów i walkmanów zamiast starych dobrych empetrójek bądź też jakichś dziwnych leic (leiców?) zamiast wygodnych cyfrówek. Tak sobie myślę, że posługiwanie się przy wszystkich czynnościach analogowymi pieniędzmi też jest całkiem stylowe i retro, a do tego świetnie wpisuje się w ideologię slow life.

Idę ostatnio do bankomatu, chcę wypłacić pieniądze, a tu zonk: błąd karty. Na szczęście obok znajdował się oddział banku.
Wchodzę, a tam apokalipsa. Gorzej. Dzień wypłaty.
Ludzie z dziećmi, dzieci luzem, ktoś robi awanturę, jakaś dobra dusza podsuwa krzesełko starszej osobie. Kolejki do wszystkich stanowisk, w tym do kasowego taka konkret, pan tu nie stał, ja mam grupę inwalidzką itp. A bynajmniej nie mam konta w PKO.
Te wszystkie bałwany przyszły wypłacić z dziesiątym dniem miesiąca całą kasę, potem pójdą na pocztę popłacić rachunki (na poczcie jest to samo), a resztę skitrać do skarpety. Jeszcze żeby komornik czy coś, ale komornik i tak zabiera kasę u samego źródełka, więc nie wiem osochodzi. Potem po całym dniu można wrócić do domu i zacząć jęczeć że ojezu, że cały dzień stałam w kolejkach, łolaboga, ależ jestem zmęczona.
Co do błędu karty to pani powiedziała mi to samo, co ja bym powiedziała klientowi w tej sytuacji, czyli żeby sprawdzić w innym bankomacie, a jak nie zadziała, to przyjść po wymianę karty. Zadziałało.

Albo taka akcja, notoryczna zresztą. Dzwoni klient, że nie dostał faktury.
- I jak ja mam teraz zapłacić, jak ja mam teraz zapłacić...?
- A potrzebuje pan tę fakturę do księgowości?
- Niee, ja nie jestem vatowcem, ja potrzebuję, żeby zapłacić.
- Nie ma problemu, w takim razie wyślę panu smsem kwotę i inne dane do przelewu...
- Ale pani nie rozumie, jak ja mam zapłacić, jak ja nie mam tego druczka do wpłaty?

I ci ludzie mają firmy.

P.S. Z pewnych względów zaczęłam obserwować facetów i po raz kolejny zadaję sobie pytanie: co to za durna moda na brody? Bywa, że chłopak całkiem wyględny, ale niee, bo koszula drwala, czapka typu kondom i łoniaki na twarzy.

Jak widzę coś takiego...


...to pewne skojarzenia są nieuniknione.


wrona skona


russian sex machine

wtorek, 8 października 2013

Komputer kuchenny - expectations vs reality

Czytałam kiedyś stare opowiadanie s-f, niestety nie mogę przypomnieć sobie tytułu. W każdym razie utkwiła mi w pamięci scena, w której w od dawna opuszczonym budynku mieszkalnym domowy komputer wyrzuca codziennie rano na blat porcję jajek na bekonie, kanapki i kawę. Oczywiście do teraz nie mamy takich bajerów w standardzie, szczytem był dla mnie pokazany w jakimś programie japoński minipiekarniczek robiący jednocześnie kawę, jajka i grzanki, które i tak trzeba w nim umieścić, bo sam sobie z lodówki nie weźmie. Bardzo praktyczny zresztą.
Ale w latach 60., kiedy o komputerach domowych nikt nie śnił, tak właśnie wyobrażano sobie ich przyszłość. Miały być niczym koło gospodyń wiejskich, które zgodnie z popularną rymowanką tańczy, śpiewa, recytuje, daje dupy i gotuje. Mimo nieco ograniczonych możliwości technicznych firma Honeywell postanowiła wypuścić na rynek pierwszy komputer kuchenny.


W gratisie mamy typową seksistowską reklamę :D Ów cud techniki służył wyłącznie do przechowywania przepisów. Ważył 45 kilo, zajmował zbyt wiele miejsca w standardowej kuchni, kosztował natomiast 10 600 dolarów - wówczas tyle, co cztery samochody. Na szczęście w cenę wliczony był dwutygodniowy kurs, który pozwalał na jakże wygodną obsługę urządzenia. Przykładowo aby uzyskać dostęp do przepisów na brokuły, należało wstukać kod 0001101000. Prawdopodobnie nie został nigdy sprzedany.

Więcej informacji w tym artykule :)

Co zdziałaliśmy w temacie współcześnie? W sumie sporo. Na przykład taki myk, że jak profesor wchodzi do gabinetu na nowym wydziale humanistycznym, to gabinet go rozpoznaje i dopasowuje ustawienia klimatyzacji. Nie wiem, czy akurat w tym konkretnym przypadku to prawda czy plota, ale tego typu rozwiązania stosuje się już powszechnie w projektach tzw. inteligentnych budynków - swoją drogą określenie równie durne jak mózg elektronowy czy coś w tym stylu. Natomiast w celu uzyskania w pełni funkcjonalnego kuchennego komputera można zaproponować np. takie oto praktyczne rozwiązanie:


Jedynym problemem w tym przypadku mogą być tłuste paluchy ;)

wtorek, 17 września 2013

Rok 1969, prognozy rozwoju osiągnięć medycyny

Znalazłam coś takiego...
Rok 1969, w czasopiśmie medycznym Deutsches Arzteblatt ukazały się prognozy rozwoju osiągnięć medycyny, poczynione przez prof. E.H. Graula z Uniwersytetu w Marburgu oraz cybernetyka dr Herberta W. Franke.

Prognoza na rok 1985:
1. Opanowanie transplantacji narządów ludzkich i zwierzęcych, eliminacja reakcji odrzucania przeszczepów. (w 1969 podejmowano pierwsze próby przeszczepiania nerek i wątroby)
2. Rutynowe stosowanie sztucznie wytworzonych narządów lub też systemów biologicznych (protezy narządów z tworzyw sztucznych i części elektronicznych).
3. Postępy w dziedzinie gerontologii i geriatrii, przeciętna długość życia wynosi 85 lat.
4. Udane próby manipulacji procesu starzenia się organizmu, uwarunkowane wiekiem zmiany psychiczne i fizyczne zostają spowolnione.
5. Pierwsze pozytywne wyniki w próbach stworzenia pierwszych form życia.
6. Bioelektronika wywiera istotny wpływ na medycynę (elektroniczne protezy, radar dla niewidomych)

Jakby nie patrzał, co nieco się sprawdziło, ale mimo wszystko badacze wykazywali się przesadnym optymizmem. Jedźmy dalej.
Prognoza na rok 2000:
1. Hibernowanie ludzi na przeciąg godzin i dni.
2. Ustalanie płci dziecka przed narodzinami. (brawo, Sherlocku)
3. Możliwość transplantacji dowolnego narządu. (mózg, wtf)
4. Korekta defektów dziedzicznych.
5. Rutynowe manipulacje materiałem genetycznym zwierząt i roślin.
6. Wytworzenie sztucznych form prymitywnego życia.
7. Powszechne biochemiczne uodpornienie na choroby.
8. Powszechne zastosowanie rozwiązań typu cyborg - sztuczne narządy.
9. Manipulowanie istotami żywymi poprzez elektryczną stymulację mózgu.
10. Zastosowanie narkotyków do stabilizowania stanów psychicznych człowieka.

Tu z kolei widzimy, że możliwości to jedno, natomiast wątpliwości etyczne - drugie.

środa, 11 września 2013

Rok 4438 - LSD party na półkuli rosyjskiej

Uwielbiam stare science-fiction. Ale takie konkretnie stare. Po pierwsze za niepohamowany optymizm typu "co prawda mamy gospodarkę opartą na taniej sile roboczej i nie ogarniamy nawet plagi stonki ziemniaczanej, ale nauka, panie, nauka, mamy silnik parowy, lecim na Marsa"! Po drugie za pomysły idące w dziwnym z naszego punktu widzenia kierunku, typu lecim na Marsa, a nasze panie siedzą w domu niczym wierna Penelopa, a razem z nami leci mózg elektronowy zajmujący dwie szafy i zasilany przez dziesięciu Murzynów na rowerach.
Rekord świata pobił chyba niejaki książę Włodzimierz Odojewski, o którym wikipedia litościwie nie wspomina, a który w 1835 roku wydał Rok 4438 - Listy Petersburskie (moim zdaniem troszeczkę się zapędził z tą datą). Opowiadanie zostało wydane w Polsce w zbiorze Straszna wróżba. Co ciekawe, notka biograficzna wspomina, że autor należał do dekabrystów, jak również wydawał liczne satyry na życie wyższych sfer. Spoko, pośmiejemy się razem.


Na wstępie autor oznajmia, że cytowane listy otrzymał od godnej zaufania osoby zajmującej się mesmeryzmem, że przyszłe pokolenia nie będą wiedzieć o nas nic, ze względu na fakt, że papier ma ograniczoną trwałość, natomiast już w niedalekiej przyszłości zostanie wynalezione elastyczne szkło. Fuck logic.

Nasz bohater, Chińczyk udający się do Pekinu na studia, wyrusza w drogę Tunelem Himalajskim, następnie zaś przesiada się z elektrowozu na galwanostat, bardzo ubolewając nad faktem, że Chińczycy nie latają jeszcze takimi maszynami, a dotychczasowe próby pochłonęły wiele ludzkich istnień. Fuck BHP, postęp, postęp!
Już w kolejnym akapicie dowiadujemy się, że Moskwa i Petersburg połączyły się w jedno miasto, które jest aktualnie stolicą półkuli rosyjskiej.
Tak, dobrze przeczytaliście. Półkuli rosyjskiej.

życie

Na dalszych stronach mamy dłuuugi opis rosyjskiej zajebistości. Dachy budynków są kryształowe, a na nich kryształami wypisane imiona właścicieli, więc nie trzeba lądować, by znaleźć dom przyjaciela. Pośrodku wznoszą się ruiny starożytnego Kremla. Rosjanie poruszają się aero galwanostatami prowadzonymi przez umyślnych profesorów, przy czym mają tak silne organizmy, że w przeciwieństwie do innych nacji w ogóle nie ulegają chorobie wysokościowej. Z równika szklanymi rurami tłoczy się gorące powietrze na całą półkulę, tak więc Rosjanie pokonali również swój surowy klimat, niestety Chińczycy są za biedni, by przystać na rosyjską propozycję ochłodzenia ulic Pekinu.

Co by z nami było - zastanawia się bohater - gdyby na 500 lat przed nami nie narodził się nasz wielki Chung Gin, nie zastąpił naszego fetyszyzmu prawdziwą wiarą, nie wprowadził nas do rodziny oświeconych narodów? Upodobnilibyśmy się do tych zdziczałych Amerykanów, którzy z braku innej komercji sprzedają swoje miasta na publicznych licytacjach, a potem napadają nas i grabią, wskutek czego jako jedyni na całym świecie musimy utrzymywać wojsko. (...) Wszystko dziś jest u nas w guście rosyjskim: i stroje, i obyczaje, i literatura. Brakuje nam tylko rosyjskiego sprytu.
Oglądając gabinet osobliwości, bohater ma okazję podziwiać ogród pełen zwierząt ogrzewany ciepłym powietrzem, tak że kilka kroków oddziela klimat upalny od umiarkowanego. Szczególnie zdumiewa go ogromny koń, ponieważ jak dowodzą starożytne pomniki, ludzie nigdyś dosiadali owych monstrów, a przecież do złudzenia przypomina formą owe koniki, jakie damy hodują wraz z pieskami kanapowymi.


Kolejne wybitne pomysły naszego księcia:
1. Dwa miesiące w roku przeznaczone są w Rosji wyłącznie na odpoczynek, zawiesza się sprawy publiczne, zamyka wszystko, każdy oddaje się wyłącznie swoim sprawom wewnętrznym. Plus oczywiście nauką.
2. Gospodarze mający rozliczne znajomości wydają co tydzień domową gazetę, która jest powielana za pomocą camera obscura i kolportowana przez majordomusów :D W tej gazecie zamieszcza się zazwyczaj wiadomości o zdrowiu lub chorobie gospodarzy i inne nowiny domowe, następnie różne sentencje i uwagi, opisy drobnych wynalazków oraz zaproszenia; w wypadku zaproszenia na obiad podaje się również le menu. Ponadto dla porozumiewania się ze znajomymi w nieprzewidzianych wypadkach przewidziane są telegrafy magnetyczne.
3. Damy noszą suknie z elastycznego kryształu, w które wtopione są robaczki, rośliny itp., a na głowach elektryczne aparaciki, z których sypią się iskry. Lady Gaga może się schować.

Impreza wśród wyższych sfer odbywa się w ogrodzie, ogrzewanym cudownej roboty elektrycznym aparatem w kształcie słońca. Wszyscy są super, bardzo serdeczni, grają na hydroforach, ale zły muzyk wie, że nie należy zamęczać słuchaczy, damy piękne, na drzewach rośnie GMO (ananasy krzyżowane z brzoskwiniami, wiśnie z figami itp.). Ponadto wszyscy polewają sobie specjalne mieszaniny gazów powodujące ożywienie i wesołość, polecane przez medyków. Tylko prości robotnicy przyzwyczajeni są do takiego prostackiego napitku, jakim jest wino. Popularnymi grami towarzyskimi jest magnetyzm zwierzęcy i somnambulizm. Ludzie flirtują, wyznają sobie miłość, a potem nic pamiętają. Czyli tak jak na normalnej imprezie.


Opisana została też administracja publiczna, nad którą nie będę się rozwodzić, ponieważ stosunki społeczne są tak fajne i wszyscy się tak kochają, że praktycznie nie potrzeba aparatu przymusu. Coś w rodzaju Rady Ministrów wybierane jest spośród najzdolniejszych uczniów zakładów szkolnych, którzy są dalej kształceni na urzędników państwowych, a sędziowie pokoju wybierani spośród najbogatszych obywateli, posiadających wewnętrzną skłonność do czynienia dobra. Ministrowi Zgody podlegają wszyscy sędziowie pokoju. Na całej półkuli.
Proste, nie? Tyle lat rozkminiamy wady i zalety jakichś systemów prezydenckich, kanclerskich, czy mają być dwie partie czy więcej itp., a przecież wystarczy wewnętrzna skłonność do czynienia dobra.

W tym momencie dochodzimy do Kongresu Uczonych i mojego ulubionego fragmentu o tym, jak to plebs próbuje brać się za coś, za co nie powinien. Nie sposób nie zacytować tego w całości.

Wyszliśmy na górę do naszego aerostatu i na pobliskiej platformie ujrzeliśmy tłum ludzi, którzy głośno coś krzyczeli, wymachiwali rękami i bodajże przeklinali.
- Co to jest? - zapytałem.
- O, proszę lepiej nie pytać - odrzekł uczony. - Ten tłum to jedno z najdziwniejszych zjawisk naszej epoki. Na naszej półkuli oświata ogarnęła nawet najniższe stany. Z tego powodu wielu ludzi, ledwie godnych miana zwykłych rzemieślników, rości sobie pretensje do uczoności i literackości; ci ludzie niemal codziennie zbierają się przed Akademią, której drzwi, rzecz jasna, są przed nimi zamknięte, i swoim krzykiem usiłują zwrócić uwagę przechodniów. Do tej pory nie zdołali pojąć, dlaczego nasi uczeni gardzą ich towarzystwem, i ze złości zaczęli ich przedrzeźniać, uprawiając coś na podobieństwo nauki i literatury. Jednak nie znając szlachetnych pobudek powodujących prawdziwymi uczonymi, zamienili jedną i drugą w rodzaj rzemiosła; jeden plecie nonsensy, drugi je chwali, trzeci - sprzedaje, a im więcej sprzeda, tym bardziej jest wśród nich uważany za wielkiego człowieka. (...) Te usiłowania nie odnoszą żadnego skutku i jedynie z każdym dniem wywołują większą pogardę.


Zwracam honor. Książę Odojewski był wizjonerem.


Na pytanie, skąd wzięło się to całe bydło, bohater otrzymuje następującą odpowiedź:
- Przeważnie przybyli z różnych stron świata. Nie znają rosyjskiego ducha, więc obca im jest również miłość do rosyjskiego oświecenia. Chcieliby jedynie wzbogacić się, a Rosja jest zasobna. Cóż robić! Ci ludzie są ciemną stroną naszej epoki i należy mieć nadzieję, że w miarę rozpowszechnienia się oświaty znikną również i te plamy na rosyjskim słońcu...

Podzielając tę nadzieję kończymy naszą przygodę z chińskim studentem na półkuli rosyjskiej.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...